Procesgerichte diagnostiek: samen begrijpen waar het vastloopt

Bij IPO vertrekken we vanuit een procesgerichte benadering binnen psychodiagnostiek. We zijn geen voorstander van snelle labels en willen graag genuanceerd omgaan met de vraag wat er aan de hand kan zijn en welke dynamieken kunnen meespelen bij het in kaart brengen van iemands ontwikkelingsachtergrond en psychisch functioneren.

We voorzien een zorgvuldig opgebouwd traject waarin we samen met de cliënt onderzoeken wat er aan de hand is, waarom iemand vastloopt en welke onderliggende dynamieken een rol spelen.

Procesgerichte diagnostiek sluit aan bij onze bredere visie op zorg: genuanceerd, mensgericht en afgestemd op de complexiteit van het individuele verhaal.

Wanneer is procesgerichte diagnostiek aangewezen?

Bij sommige hulpvragen volstaat een afgebakend klassiek diagnostisch onderzoek. Hier vertrekken we nog steeds vanuit een procesgerichte visie en brengen we het levensverhaal en functioneren op verschillende levensdomeinen in kaart en vullen we dit aan met gestandaardiseerde onderzoeken. Deze werkwijze is meer van toepassing van vragen naar ADHD, Autisme, Intelligentieonderzoek, onderzoek naar hoogbegaafdheid of LVS.

 Bij complexere casussen is echter meer diepgang nodig. Denk bijvoorbeeld aan vragen rond:

• persoonlijkheidsfunctioneren
• traumagerelateerde klachten
• psychosegevoeligheid
• langdurige of vastgelopen therapietrajecten
• diffuse klachten waarbij verschillende verklaringsmodellen mogelijk zijn

In deze situaties is het vaak onvoldoende om enkel symptomen in kaart te brengen. Er is nood aan een bredere en diepere exploratie van het psychisch functioneren, de ontwikkelingsgeschiedenis en de interactie tussen kwetsbaarheden en context.

Diagnostiek als proces, niet als product

Procesgerichte diagnostiek combineert verschillende bouwstenen, die in samenspraak en gefaseerd worden ingezet:

• verdiepende en therapeutisch georiënteerde gesprekken
• uitgebreide anamnese en heteroanamnese
• vragenlijstenonderzoek, afgestemd op de hulpvraag
• klinische interviews (bv. rond persoonlijkheid, trauma, ASS, ADHD)
• aanvullende instrumenten zoals intelligentieonderzoek, neuropsychologisch onderzoek of projectieve methodieken
• Persoonlijkheidsonderzoeken zoals de NEO-PI, de MPPI
• projectieve instrumenten zoals het belevingsonderzoek, de levenslijn, de CAT of TAT-test, Rorschach test

Niet alles wordt standaard ingezet. Het traject wordt telkens op maat vormgegeven, in functie van wat nodig is om tot een gedragen en betekenisvol begrip te komen.

Meer dan een diagnose

Het doel van procesgerichte diagnostiek is niet louter het formuleren van een classificatie, maar het ontwikkelen van een samenhangend en begrijpelijk beeld. We staan stil bij vragen zoals:

• Welke patronen herhalen zich in het functioneren van deze persoon?
• Welke beschermende en kwetsbare factoren spelen een rol?
• Hoe verhouden klachten zich tot levensgeschiedenis en context?
• Wat helpt iemand vooruit, en wat werkt net belemmerend?

Dit inzicht vormt de basis voor gerichte aanbevelingen, verdere behandeling of bijsturing van een lopend traject.

Multidisciplinair en zorgvuldig

Bij IPO wordt diagnostiek bij volwassenen steeds multidisciplinair besproken en bevestigd. Waar aangewezen kan samenwerking met een psychiater deel uitmaken van het traject, zowel diagnostisch als adviserend. Ook dit gebeurt steeds in overleg met de cliënt.

Procesgerichte diagnostiek vraagt tijd, afstemming en zorgvuldigheid. Net daarom biedt ze bij complexe hulpvragen vaak meer helderheid, nuance en richting dan een louter symptoomgerichte benadering.

Overweeg je diagnostiek en twijfel je welk traject passend is?

We bekijken dit graag samen en denken mee over een aanpak die recht doet aan jouw hulpvraag.